Ik heb toch meer creatief bloed geërfd dan ik dacht’...
Geert van Spaendonck, Ambachtelijke patriciër
Na een carrière in het snelle geld nam Geert van Spaendonck het schoenenbedrijf Van Lier over. De overstap bevalt prima: ‘Ik heb toch meer creatief bloed geërfd dan ik dacht’ .
Op momenten waarop hij bijvoorbeeld een paar schoenen test op hun pasvorm, moet hij nog wel eens om zichzelf lachen. Hoe hij, Geert van Spaendonck, die ooit drie landen per dag aandeed om vijf overnames te regelen, nu een paar simpele schoenen rekt en strekt. Vandaag draagt hij Italiaanse mocassins. Zonder sokken. ‘Dat hoort’, zegt hij. Voor de rest ziet hij er niet uit als een snelle, roekeloze Italiaanse zakenman. Zijn rustige uitstraling en ingetogen manier van praten verraden beschaving. Aan zijn vinger een zegelring met familiewapen. ‘Met net iets minder ruiten dan het wapen van Monaco’, zegt hij met gevoel voor humor.
Van Spaendonck is nazaat van de gelijknamige 18de-eeuwse bloemenschilder Gerard van Spaendonck en patriciërszoon uit een Tilburgse textielfamilie. Geen adel, maar ‘we mochten net meedoen, evenals de Van Vollenhovens’, aldus Geert van Spaendonck.
De 47-jarige van Spaendonck is sinds 1993 aandeelhouder van Van Lier schoenen en sinds twee jaar 100 procent eigenaar van het bedrijf. Het bevalt hem om na een rumoerige periode van snel geld verdienen nu aan het hoofd te staan van een merk dat hij een ziel wil geven. Dat hij ondernemersbloed had, voelde hij voor het eerst op zijn vijfde. ‘Ik leende al mijn strips uit van Blake en Mortimer. Voor twee cent per week konden buurtjongens bij de stripbieb van van Spaendonck terecht.’ Een paar jaar later startte hij een ramenwasbedrijf en schreef hij een briefje naar zijn zussen dat als hij ooit een miljard zou verdienen, zij een auto van hem zouden krijgen.
Van een miljard is het niet gekomen, maar op het hoogtepunt van zijn financiële successen haalde hij wel de Quote 500-lijst. Van die lijst is hij als ‘middenstander’ inmiddels af en hij is daar blij mee. ‘Ik heb nooit de behoefte gehad om te zeggen: “Ik ben Geert van Spaendonck en sta op nummer 358.” Misschien dat ik door mijn opvoeding beter in staat ben om geld te relativeren en andere waarden even belangrijk acht.’ Zijn vader was advocaat. Zakelijk, maar geen ondernemer. Zijn moeder kwam uit een Tilburgse textielfamilie waar het ondernemersbloed rijkelijk stroomde. Een beschermde jeugd. Dansles in de sociëteit, paardrijden in de duinen, babbelen met de bevriende bankiersfamilie Van Lanschot.
Broekie in privéjet
Na zijn studie bedrijfskunde in Rotterdam begon van Spaendonck op zijn 23ste een marketingbedrijf in Amsterdam. Hij verkocht dat na twee jaar en haalde zijn eerste miljoen binnen. Dit betekende het begin van een wilde periode. Omdat hij klaarblijkelijk een slim mannetje was, werd hij door banken en door expansieve ondernemers gevraagd als financieel adviseur. Zijn Volkswagen Golf ruilde hij in voor een Audi en hij vloog per privéjet de wereld over om in driesterrenrestaurants grote bedrijven over te halen nog groter te worden. ‘Globalisering was het toverwoord’, zegt Van Spaendonck. Soms drie landen op een dag en vijf contracten tegelijk. Als broekie van 26 belde van Spaendonck de allerhoogste baas van Danone in Parijs, of hij wellicht interesse had een bedrijf over te nemen. Zo niet, voor hem tien anderen.
Hoewel hij zelf uit een niet onbemiddeld milieu kwam, moest van Spaendonck wennen aan wat rijkdom is. ‘Ik vond het financiële spel heel leuk, maar ik was toch voornamelijk bezig met vluchtige papierhandel en stond ook niet meer met twee benen op de grond. Ik was niks aan het creëren.’
Die kans kwam toen hij op een receptie werd aangesproken door de directeur van Van Lier. Van Spaendonck droeg op dat moment Zwitserse schoenen van Bally, merk Americano. De directeur ging met pensioen en was op zoek naar een opvolger. ‘Is dat niet iets voor jou’, riep hij spontaan.
In 1993 verwierf van Spaendonck een meerderheidsbelang in Van Lier, maar het zou nog 14 jaar duren voordat hij echt zijn tanden in het merk zou zetten. ‘Ik moest eerst de straat nog leren kennen. Met de overname van Van Lier dacht ik “dat klopt wel”. Ik had vertrouwen omdat Van Lier een familie van hetzelfde soort was als wij. En ik was zo naïef te denken dat de hele wereld uit zulk soort mensen bestond. Daar ben ik bij sommige overnames lelijk mee op mijn neus gegaan. Maar het heeft me wel scherper gemaakt.’
Bij Van Lier benoemde hij een statutair directeur en volgde hij zijn onrustige kant door bedrijven te blijven overnemen. In 1997 kocht hij het Duits-Oostenrijkse schoenenbedrijf Gallus met 500 man personeel. Van Spaendonck werd in één klap marktleider in Europa, een schoenenreus van ‘affordable luxury’.
Als patriciërszoon had van Spaendonck geleerd dat het belangrijk was om sociaal goed te zijn voor je werknemers. ‘Zakendoen in een sociale context en dat lang volhouden, liefst generaties lang, dat is het patriciaat. Het schept verplichtingen die verder gaan dan een winst-enverliesrekening. De morele meetlat is net zo belangrijk.’
Die instelling zorgde bij van Spaendonck uiteindelijk voor een verkeerde bedrijfsvoering. ‘Vanuit die sociale context heb ik bij mijn schoenenbedrijven te lang vastgehouden aan de mogelijkheid om te produceren in Europa. Alle concurrenten van Prada tot Boss en Louis Vuitton produceerden in Azië en Oost-Europa, maar ik wilde geen fabrieken sluiten, geen mensen op straat zetten.’
Uiteindelijk moest hij toch zo’n zes fabrieken sluiten, waaronder de Van Lier-fabriek in Loon op Zand. Van Spaendonck: ‘De globaliseringsdrive, het vrije verkeer van goederen, was wel erg ver doorgeschoten. In Europa kregen we milieuwetgeving die een vermogen kostte, terwijl in China het afval gewoon in de eerste de beste rivier werd gesmeten. En in de mode-industrie is het hollen of stilstaan. De mensen in de fabrieken hadden soms maanden niets te doen. In China gaan ze in stille tijden in de rijstvelden werken, tegen die flexibiliteit kun je niet op.’
De diepte in
Na die pijnlijke sanering verlegde hij de productie naar Polen, Portugal en China, ook omdat de kwaliteit daar inmiddels net zo hoog was als in Europa. Mede door een ongeval met zijn paard, waardoor hij lange tijd een rugblessure had, besloot hij twee jaar geleden zich van andere bedrijven en merken, waaronder Gallus, te ontdoen en te focussen op Van Lier. Hij nam de rest van de aandelen van ABN Amro over en werd 100% aandeelhouder. ‘Ik was de stress zat om van winst-en-verliesrekening naar winst-en-verliesrekening te rennen. Ik wilde de diepte in en had zin om mijn creatieve kant te ontwikkelen.’
Was Van Lier tot die tijd een kwalitatief fabrikantenmerk geweest, van Spaendonck wilde er een modemerk van maken. Er werden Italiaanse designers ingehuurd om de collectie te moderniseren, er kwam een hippere communicatie voor de branding van het merk en van Spaendonck zelf zat elke dag op kantoor om zijn schoenenimperium met gedrevenheid uit te bouwen. ‘Vroeger bestond 60% van de collectie uit gaatjesschoenen, de zogeheten brogues. Dat is nu nog maar 2%. We maken citysneakers, schoenen van lakleer en instapschoenen met elastiekinzet. En vraag niet hoe, maar ons logo staat op elke schoen zes keer in plaats van vroeger één keer.’
Ging hij voorheen naar het behoudende Saint-Tropez op vakantie om bij te komen van zijn overnames, nu haalt hij inspiratie voor zijn collectie op het trendy eiland Ibiza. ‘Dan spelen mijn kinderen op het strand en kijken mijn vrouw en ik naar boetieks en mensen om ideeën op te doen. Zo kwam ik erachter dat mensen zich weer netter gaan kleden.’
Conceptstores
Onlangs opende hij na Amsterdam zijn tweede conceptstore op de Coolsingel in Rotterdam, waarin hij in alles zelf de hand heeft gehad. Het eerste ontwerp van een architectenbureau voor de nieuwe winkel vond hij onder de maat, en hij besloot zelf te gaan ontwerpen. Dat vond hij zo leuk dat hij nu thuis ook de boel onder handen neemt. Met nauwelijks verholen trots: ‘Ik heb toch meer creatief bloed van mijn voorvader geërfd dan ik dacht.’
De patriciër wil Van Lier een ziel geven. ‘Ik wil niet vasthouden aan een groeistrategie waarmee je iedereen gek maakt. Ik wil dat Van Lier over 100 jaar nog bestaat. Veel modemerken zijn zielloos en gebaseerd op marketing, winstbejag en direct scoren. Die krijgen het door de crisis moeilijk omdat het consumentengedrag verandert. Mensen worden prijs- en kwaliteitsbewuster en zullen minder om high-end luxury logo’s gaan geven. Van Lier zit in de categorie van betaalbare luxe, maar we voldoen aan alle luxury kenmerken van een Prada of een Louis Vuitton. We zijn ambachtelijk, gebruiken het beste leer, hebben goede service, een luxe verpakking, alleen de prijs blijft betaalbaar.’
Van Spaendonck is heel blij met zijn ‘nieuwe’ leven van slow ondernemen. ‘Slow moet je alleen niet verwarren met sloom, want natuurlijk wil ik blijven groeien alleen op een organische manier. Ik kan nu van overname-opportunities afblijven en ga elke ochtend met plezier naar mijn werk en de hectiek is ingeruild voor tijd voor mijn hobby’s en mijn kinderen.’ Paardrijden doet hij weer, liefst ’s ochtends vroeg als de zon net opkomt en de dauw nog op de velden staat. ‘Dan ben ik alles kwijt in mijn hoofd.’ Of hij rijdt naar Parijs naar het klooster van de pater dominicanen waar zijn favoriete schilder Kim en Joong woont en werkt. Van Spaendonck koopt zijn werk sinds 20 jaar. Niet als investering maar omdat hij het mooi vindt. ‘Joong maakt puur abstract werk met een melodie erin. Hij wordt wel de schilder van het licht genoemd.’
Een dag bij hem en de paters is voor Van Spaendonck ook een snelle retraite. ‘Zij celebreren het leven en dat spreekt mij aan. Het leven is je gegeven en dat je dat ook viert met zinvolle dingen is voor mij een mooie, religieuze gedachte.’
Van Lier sinds 1815
Het van oorsprong familiebedrijf Van Lier, opgericht in 1815, staat bekend om zijn ambachtelijk, comfortabel schoeisel. De schoen wordt opgebouwd volgens de zogeheten Goodyear-methode. Er zijn 260 handelingen nodig om de schoen te maken. Karakteristiek voor Van Lier is de handgenaaide stikrand in de zool en het kurkmengsel tussen de binnenzool en de loopzool, dat het comfort moet verhogen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog weigerde de toenmalige Van Lier-leiding een Duitse order en raakte het bedrijf kwijt. In 1944 werd de fabriekshal gebombardeerd. De familie bouwde in de jaren vijftig het bedrijf weer op en werd marktleider in het top-middenklassesegment. Van Lier heeft op dit moment een marktaandeel van 17% en is met Van Bommel de grootste Nederlandse speler in de nationale schoenenindustrie. Van Spaendonck wil na Nederland het merk ook gaan neerzetten in de rest van Europa.
Bloemenschilder - Gérard van Spaendonck
Geert van Spaendonck is vernoemd naar zijn voorvader, de bekende Nederlandse 18de-eeuwse schilder van bloemen Gérard van Spaendonck (1746-1822). Deze werd geboren in Tilburg, maar woonde de langste tijd van zijn leven in Parijs, waar hij onder andere bloemen schilderde voor Joséphine de Beauharnais, de eerste vrouw van Napoleon. Schilderen en het verzamelen van kunst zijn altijd typische hobby’s en beroepen geweest in de familie Van Spaendonck. De familie had in de 19de en 20ste eeuw ook succes met de fabricage van luxe textiel. De grootvader van Geert van Spaendonck, Barend van Spaendonck, was in de jaren vijftig en zestig een van de stuwende krachten achter de economische ontwikkeling van het naoorlogse Nederland.
Bron: Financieel Dagblad, Karin Kuijpers.
Reinder Lubbers, Olympisch roeier en de kersverse president van de Koninklijke Nederlandse Studenten Roeibond over het prolongeren van de verbintenis met Van Lier; “Natuurlijk is de verlenging belangrijk om onze activiteiten te kunnen voortzetten. Maar voor ons betekent de samenwerking met Van Lier veel meer. Zo draagt de manier waarop Van Lier de KNSRB gebruikt in haar uitingen bij aan ons imago en dat van de roeisport. Ook is het voor ons een bevestiging dat we als organisatie op de goede weg zijn. Een contract afsluiten is mooi, maar een contract verlengen zegt veel meer. Het geeft aan dat we niet alleen een interessante, maar ook een betrouwbare partner zijn.
